Aan de gevel van het VVV-kantoor aan het Theodoor Dorrenplein hangt een witte plaat met daarop misleidende informatie. Het gebouw wordt – in de volksmond – het Spaans Leenhof genoemd. Maar dat is een foute benaming. “Het is niet Spaans”, zegt journalist Jan Diederen. Diederen zocht het misverstand uit en hield in november 2005 een voordracht met bewijs tijdens een Veldeke-avond in het voormalige klooster op St.Pieter.

“In 1661 verrees in Valkenburg het Spaans Leenhof. Dat klopt. Maar niet in het pand waar tegenwoordig het VVV zit”, aldus de oud-journalist. Diederen onderzocht de archieven en zegt het bewijs te hebben gevonden voor zijn stelling.

Het gebouw stond in 1661 op Spaans gebied. Het is ondenkbaar dat de Spanjaarden daar vergaderden. Het leenhof was geen gebouw maar een instituut. Een college van notabelen onder voorzitterschap van de landsheer of diens plaatsvervanger beleende er de grote bezittingen van de landsheer. En het was tevens het hoofdgericht waar men in beroep kon gaan tegen beslissingen van lagere rechtbanken.
Van oudsher naam het leenhof zijn intrek in een bestaand gebouw. Voor wat het land van Valkenburg betrof was dat de Valkenburcht, de latere ruïne. Als het kasteel belegerd werd, gedeeltelijk verwoest en onbewoonbaar was, nam het college zijn intrek in een huis van de graaf van Hoensbroeck-Geul.
Er werd dus in het verleden nooit een leenhof gebouwd. Het bouwjaar 1661 van het statige pand aan het Theodoor Dorrenplein is louter toevallig hetzelfde als dat van het partagetractaat, waarbij Spanje een belangrijk deel van zijn gebied in deze omgeving aan Republiek der zeven Provinciën moest afstaan.

“De beide gebeurtenissen hebben niets met elkaar te maken”, aldus een stellige Jan Diederen.

Hoe is het misverstand ontstaan? Rond 1950 verschenen de “Bijdragen tot de geschiedenis van de parochie HH.Nicolaas en Barbara Valkenburg” van de hand van pastoor Welters. In deel 3 op pag. 107 schreef Welters “Het stadsdeel ‘Sint Pieter’ begon reeds over de zuidelijke Geulbrug tegenover het Spaans Leenhof”. Welters geeft in zijn boek geen enkele verklaring, laat staan bewijs, voor deze uitspraak. Latere schrijvers hebben de opvatting van pastoor Welters domweg overgenomen. Er is nooit onderzoek naar gedaan.

Foto stichting Beeldarchief Valkenburg