In de gemeente Valkenburg aan de Geul is een bijzondere vondst gedaan: restanten van de meer dan tweeduizend jaar oude Romeinse heerbaan de ‘Via Belgica’ zijn opgegraven op het terrein van Château Sint-Gerlach.

Via Belgica is de door archeologen bedachte naam van een 400 kilometer lange Romeinse hoofdweg, die in de Romeinse tijd de Franse zeekust met het Duitse Rijnland verbond. De weg liep – ten opzichte van de huidige landsgrenzen – dwars door Zuid-Limburg: bij Maastricht de grens over, vervolgens langs Meerssen, Valkenburg en Voerendaal naar Heerlen en tenslotte Landgraaf. Bij Rimburg stak de Via Belgica de grens met Duitsland over.

Acht gemeenten – Maastricht, Meerssen, Valkenburg aan de Geul, Voerendaal, Simpelveld, Heerlen, Kerkrade en Landgraaf – en de provincie hebben de laatste jaren samengewerkt in een projectgroep onder leiding van Toos Hofstede om die oude Romeinse weg op de kaart te zetten en de Via Belgica weer ‘beleefbaar en zichtbaar’ maken. “Een oude Romeinse weg die verschillende culturen, steden, dorpen en regio’s met elkaar verbindt,” legt Hofstede in haar toespraak bij de nieuwe vondst van deze Romeinse weg uit aan de genodigden. “Onder de noemer ‘Vrienden van Via Belgica’ werken we momenteel samen met ondernemers, instanties en vrijwilligers aan de ontwikkeling van een inspirerend aanbod aan producten, routes en activiteiten.”

Archeologen van onafhankelijk onderzoeks- en adviesbureau RAAP kwamen tot die ont-dekking in een weiland grenzend aan de Provinciale weg in Houthem – Sint Gerlach, pal tegenover Hoeve Broers. Daar werd vrijdag een proefsleuf getrokken om de verschillende aardlagen ter plekke te bestuderen. Het zag er even naar uit dat er niets gevonden was. Nader onderzoek door archeoloog Gerard Tichelman wees echter uit dat er wel degelijk restanten van de Via Belgica zijn blootgelegd. Dus kan officieel worden vastgesteld dat die Via Belgica ook door Houthem heeft gelopen.

Onder de pas gerenoveerde weg in Sint-Gerlach door waar dagelijks duizenden passanten waarschijnlijk geen weet hebben van de geschiedkundige overblijfselen. “Deze ontdekking is een mijlpaal in onze historie in het Heuvelland. Het Romeinse verleden komt tot leven. Via onze schoolopleiding weten we heel veel van de oer-Hollandse geschiedenis, de VOC, de Batavieren, de wereldoorlogen. Zou het niet mooi zijn om ook in onze regio op scholen meer aandacht aan de plaatselijke historie te schenken?” klonk een enthousiaste wethouder Remy Meijers die aangaf dat verdere onderzoeken nu worden voortgezet. “Als ik in maart volgend jaar de politiek zou moeten verlaten, dan laat ik mijn opvolger in elk geval met een mooi project achter!”

Gedeputeerde Hans Teunissen van Provincie Limburg en voorzitter van de Via Belgica stuurgroep maakt zich, met archeologie in zijn portefeuille, samen met acht aangrenzende gemeenten hard voor het opnieuw zichtbaar en beleefbaar maken van deze eeuwenoude Romeinse weg. Deze liep ooit van Keulen via Zuid-Limburg en Tongeren naar Bologne-sur-mèr. “Geweldig dat er opnieuw een stukje van de Via Belgica gevonden is. We krijgen steeds meer inzicht over de ligging van de weg en het belang ervan voor de mensen die in de Romeinse tijd in onze regio woonden. Veel van wat we nu in deze regio vinden, is er ooit door de Romeinen naar toe gebracht.”

Het komende anderhalf jaar wordt er gewerkt aan het beter ‘zichtbaar en beleefbaar’ maken van deze oude Romeinse weg middels informatiemeubels, lange afstands- en kortere routes worden ontwikkeld. Alle info wordt gebundeld in de Via Belgica-gids. Een mobiele website is voorhanden, ook de Via Belgica-app is binnenkort te downloaden om exact de juiste informatie op de juiste plek te vinden. Voorjaar 2018 gaat die nieuwe online omgeving in.

Foto’s Frits Feuler, TV Valkenburg