Erfrechtplanning: legitieme portie

Voorpagina » Van de wieg tot het graf » Erfrechtplanning: legitieme portie

Mr. Ernst Loendersloot is kandidaat notaris. Op de website van TV Valkenburg plaatsen we van Ernst regelmatig een column over wat er allemaal speelt op een notariskantoor.

Meer columns van Ernst? Kijk op deze pagina: https://tvvalkenburg.tv/van-de-wieg-tot-het-graf/

Kent u Johan Nebbeling niet, dan is dat jammer. Zijn boek “Het geheim van de notaris” bevat een bundeling van zijn columns over waar gebeurde gebeurtenissen bij notarissen. Deze columns bieden een heel goed inzicht in wat er zoal voor, maar ook achter de schermen speelt.

Vanwege die expertise heeft hij recent voor het Algemeen Dagblad een artikel geschreven over de legitieme portie. Aanleiding is een rapport waaruit blijkt dat de legitieme portie eigenlijk een achterhaald instrument is. De wetgever kan deze maar beter uit de wet schrappen.

De wetgever heeft bij de modernisering van het wettelijk erfrecht in 2003 de regeling van de legitieme portie slechts op twee kleine onderdelen aangepast. Politiek bleek het toen niet haalbaar om de regels omtrent deze portie geheel weg te laten.

Maar wat is die legitieme portie eigenlijk en waarom is het een sta-in-de-weg ?

Simpel gezegd is de legitieme portie een bedrag waarop een kind minimaal recht heeft als een ouder overlijdt. Sinds 2003 is dat de helft van het bedrag waar het kind normaal gesproken aanspraak kan maken. Dit betekent dus dat je nooit helemaal kunt voorkomen dat een kind geld krijgt uit je erfenis.

Onterf je een kind, dan nog heeft het recht op dat minimale deel.

CIJFERVOORBEELD 1

Stel dat je twee kinderen hebt en geen andere erfgenamen
(je laat geen weduwe/weduwnaar/partner achter)
Je vermogen is € 100.000.
Normaal zou een kindsdeel dan € 50.000 zijn.
Onterf je het jongste kind, dan deelt het niet automatisch mee.
De oudste erft dan de volle € 100.000

Maar als de jongste tijdig een beroep doet op zijn legitieme portie, dan krijgt hij recht op een geldbedrag ter grootte van de helft van datgene dat hij normaal gesproken zou hebben gekregen. Dus dat betekent recht op € 25.000.

De oudste moet dan (omdat hij de enige erfgenaam is) de jongste € 25.000 uitbetalen. En dat bedrag zal uitbetaald moeten worden op redelijk korte termijn nadat het beroep is gedaan.

CIJFERVOORBEELD 2

Stel dat je getrouwd bent in de wettelijke (algehele) gemeenschap van goederen.
Je hebt twee kinderen.
En het vermogen is € 200.000.

Je erfenis is € 100.000.
Normaal zou een kindsdeel € 33.333 zijn aangezien de langstlevende ook recht heeft op een kindsdeel.

Onterf je het oudste kind, dan deelt het niet automatisch mee.
De langstlevende en het jongste kind zijn je enige erfgenamen. Zij krijgen dus ieder recht op € 50.000.

De langstevende krijgt – op grond van de wettelijke regels – je gehele erfenis.
De uitbetaling aan het jongste kind van € 50.000 wordt uitgesteld tot het overlijden van de langstlevende.

Doet de oudste binnen vijf jaar na jouw overlijden een beroep op de legitieme portie, dan heeft hij recht op uitbetaling van de helft van het “normale” kindsdeel. De langstlevende zou dan direct € 16.666 moeten uitbetalen.

Het onterfde kind krijgt daarom eerder uitbetaald dan het jongste kind.

Als je getrouwd bent, heb je overigens wel de mogelijkheid om in je testament te bepalen dat die uitbetaling opgeschort wordt tot het moment dat de langstlevende is overleden. Maar het recht op uitbetaling blijft gewoon bestaan.

Dit alles is dan ook de reden dat er verwarring bestaat over de vraag of je een kind kunt onterven. Het antwoord is dat het wel kan. Maar je kind kan die legitieme portie inroepen en heeft dan nog steeds recht op een (weliswaar kleiner) deel van je erfenis.

Een probleem is dat een onterfd kind nog tot vijf (!) jaar na het openvallen van de erfenis de legitieme portie kan inroepen.

Dus in het eerste cijfervoorbeeld zou het oudste kind een bedrag van € 25.000 opzij moeten zetten gedurende die vijf jaar voor het geval dat de jongste op de stoep staat om dat geld op te eisen.

In het tweede voorbeeld kunnen de langstlevende en het jongste kind pas rustig ademhalen als het oudste kind zich niet gemeld heeft binnen vijf jaar na het overlijden van de eerststervende. Meld hij zich wel, dan wordt de uitbetaling als er een goed testament is weliswaar opgeschort. Maar de jongste moet er wel rekening mee houden dat als de langstlevende overlijdt, hij (vrijwel) direct € 16.666 moet ophoesten.
De oudste is namelijk gewoon schuldeiser van de langstlevende en kan in die hoedanigheid zijn vordering opeisen.

Veel mensen blijken dus bedenkingen te hebben met betrekking tot de legitieme portie en zien deze als betuttelend of onnodig beperkend. Het is tenslotte hun vermogen en dat mogen ze dan na hun dood ineens niet uitgeven zoals zij willen.

Helaas is er nu niets aan te doen. Jij en jouw notaris zullen er mee moeten leven. Maar wie weet dat er onder het nieuwe kabinet – dat vanaf 2021 (hopelijk) vier jaar zal regeren – bewindslieden zijn die oog hebben voor wat er op dit gebied speelt bij de kiezers. En komen ze met een wetsvoorstel tot afschaffing van de legitieme portie.

Nota bene: Als een kind overlijdt tegelijk met of vóór zijn de ouders, dan komen de kinderen van dit kind in de plaats als erfgenaam.
In die situatie hebben de kleinkinderen recht op de legitieme portie in de erfenis van de grootouders.
Om het verhaal niet onleesbaar te maken, is dat weggelaten in de voorbeelden.

Meer columns van mij in de rubriek “Van de wieg tot het graf”? Kijk op deze pagina: https://tvvalkenburg.tv/van-de-wieg-tot-het-graf/

Wil je meer informatie, kijk dan eens op mijn website.

← Vorig bericht

Nieuwe verlichting aan de Baanweg in Schin op Geul & VIDEO

Enquete over wateroverlast in de gemeente & VIDEO

Volgend bericht →