Wie erft van mij?

Voorpagina » Van de wieg tot het graf » Wie erft van mij?

Foto-Ernst-Loendersloot_webMr. Ernst Loendersloot werkt al jaren als kandidaat notaris in Maastricht.
Op de website van TV Valkenburg plaatsen we van Ernst elke week een column over wat er allemaal speelt op een notariskantoor.
Meer columns van Ernst? Kijk op deze pagina: https://tvvalkenburg.tv/van-de-wieg-tot-het-graf/

Volgens de wet zijn er een aantal groepen van erfgenamen. Als er binnen zo’n groep één of meer personen te vinden zijn, dan wordt er niet verder gekeken of er erfgenamen in de volgende groep zitten.
In alle gevallen geldt de regel van plaatsvervulling. Dat betekent dat als iemand uit een groep eerder is overleden maar deze persoon zelf één of meer afstammelingen (simpel gezegd (klein)kinderen) achterlaat, dan komen die afstammelingen samen in de plaats van de tussenliggende schakel.
Waar ik hierna praat over getrouwd zijn bedoel ik ook het Geregistreerd Partnerschap (GP) maar niet de samenwonende partners.

De eerste groep bestaat uit:

de echtgenoot/echtgenote en/of kinderen en/of kleinkinderen (of de afstammelingen daarvan).
Ben je getrouwd en heb je geen afstammelingen, dan heb je dus één erfgenaam.
De langstlevende erft alles.
Ben je getrouwd met twee kinderen, dan heb je drie erfgenamen.
De langstlevende en de beide kinderen erven ieder 1/3.
Ben je getrouwd met twee kinderen, waarvan er één eerder is overleden maar wel twee kinderen heeft achtergelaten, dan heb je vier erfgenamen.
De langstlevende en het in leven zijnde kind erven ieder 1/3, terwijl de twee kleinkinderen die in de plaats komen van het eerder overleden kind samen 1/3 erven.
Let op: samenwoners zijn geen erfgenaam van elkaar. Een samenwonend stel zonder kinderen moet iets regelen anders komen de personen uit groep 2 als erfgenaam op.
Samenwoners met kinderen moeten ook iets regelen want alleen de kinderen zijn erfgenaam (want horen tot groep 1). De partner is geen deel van groep 1, 2 of 3. 

De tweede groep bestaat uit:

je beide ouders en je broers en zussen (of de afstammelingen daarvan).
Ben je ongetrouwd en zijn je beide ouders in leven, dan heb je dus twee erfgenamen.
Je beide ouders erven alles.
Ben je ongetrouwd en zijn je beide ouders in leven en heb je een broer en een zuster, dan heb je dus vier erfgenamen.
Je beide ouders en je broer en zuster erven alles, ieder 1/4 deel.
Ben je ongetrouwd en zijn je beide ouders in leven en heb je een broer en is je zuster eerder overleden terwijl zij twee kinderen achterliet, dan heb je dus vijf erfgenamen.
Je beide ouders en je broer, ieder 1/4 deel en de kinderen van je zuster samen voor 1/4 deel.
Er is echter een klein punt van aandacht: je ouders krijgen ieder altijd minimaal 1/4 deel.

De derde groep bestaat uit:

je vier groot-ouders (of de afstammelingen daarvan).
Ben je ongetrouwd en zijn je beide ouders al overleden en heb je geen broers of zusters (Dan wel hun afstammelingen) meer, dan gaan we dus de gehele stamboom napluizen.
Want de kans is groot dat je grootouders niet meer (allemaal) in leven zijn. Dus werkt de plaatsvervulling. Je ooms en tantes (de kinderen van je grootouders) komen in hun plaats als erfgenaam naar voren. Of hun kinderen, kleinkinderen of achterkleinkinderen als een oom of tante eerder is overleden.
Deze stamboom tekenen we tot zes stappen (graden) vanaf jezelf gerekend.
Het lijkt me duidelijk dat het bijzonder tijdrovend kan zijn als de notaris deze stamboom moet uitpluizen. Zeker als je bedenkt dat wellicht een (achter-)achterneef of -nicht niet in Nederland woont, maar verhuisd is naar het buitenland.

Wat houdt het erfrecht in als ik getrouwd ben? Moet ik toch nog een testament opstellen?

Als je getrouwd bent, dan is je echtgenoot/echtgenote in ieder geval erfgenaam. Heb je kinderen, dan zijn ook de kinderen erfgenaam.
In de wet is de zogeheten Wettelijke Verdeling opgenomen. Dat is een simpele langstlevende regeling.
Je weduwe/weduwnaar krijgt de eigendom van al je vermogen toegedeeld. Heb je kinderen, dan krijgen deze een claim (ook wel vordering genoemd) op de langstlevende. Die vordering is een geldbedrag ter grootte van hun kindsdeel en die hoeft de langstlevende niet eerder af te betalen dan bij zijn of haar faillissement.
En ook als de langstlevende overlijdt, krijgen je kinderen hun kindsdeel uitbetaald.
Voorbeeld:

  • Man, vrouw, twee kinderen, geen testament.
  • Man overlijdt en vrouw en kinderen zijn alle drie, ieder voor 1/3 erfgenaam.
  • Erfdeel is euro 10.000,- waard.
  • De langstlevende krijgt nu alle spullen, bankrekeningen etc. in eigendom en kan daarmee doen en laten wat hij of zij wil.
  • De kinderen krijgen die euro 10.000,- (per kind) pas uitbetaald als de langstlevende overlijdt of failliet wordt verklaard.
  • Of er tegen die tijd nog iets over is, is de vraag.

Stel dat de langstlevende een nieuwe relatie krijgt en met deze partner her-trouwt, dan krijgen de kinderen de mogelijkheid om hun wilsrechten uit te oefenen.
Dat betekent dat de kinderen kunnen aangeven dat zij in plaats van geld liever delen van de inboedel willen. Dus liever de klok van opa dan geld. Hiermee wordt voorkomen dat die klok straks naar de langstlevende van de langstlevende gaat (dus naar de stiefvader of -moeder)
Alleen mag de langstlevende tot zijn of haar overlijden of faillissement gewoon de klok blijven gebruiken. Pas als de langstlevende ook overlijdt (of failliet gaat) kunnen de kinderen namelijk hun erfdeel opeisen (en door de wilsrechten in te roepen bij het her-trouwen van de langstlevende is dat een kindsdeel in goederen en niet meer in geld).

Wat kan ik in een testament regelen?

Allereerst kun je aangeven wie je erfgenamen zijn en voor welke breukdelen ze erven.
Dus kun je je kinderen onterven of juist je echtgenote/echtgenoot als erfgenaam geheel uitsluiten of een kleiner deel geven.
Of als je niet getrouwd bent maar samenwoont, kun je er voor zorgen dat je partner van je erft. Ook als je kinderen hebt, kun je in een testament zorgen dat er een semi-Wettelijke Verdeling van toepassing is en je partner al je vermogen in eigendom krijgt en je kinderen op de uitbetaling van hun kindsdeel moeten wachten.
Maar je kunt ook de momenten waarop je kinderen hun kindsdelen kunnen opeisen uitbreiden. Dus bijvoorbeeld niet alleen maar overlijden of faillissement van de langstlevende, maar ook bijvoorbeeld opname in een verzorgingshuis (mits er dan een verhoogde eigen bijdrage betaald moet worden) of als de langstlevende een Bijstands uitkering krijgt.
Want in de laatste twee gevallen zal het vermogen van de langstlevende uiteindelijk helemaal op kunnen gaan en blijft er van de claim van je kinderen weinig tot niets over.
Daarnaast kun je ook bepalen dat je kinderen niet alleen hun kindsdeel krijgen, maar ook dat ze een compensatie krijgen voor het wachten. Jij geeft dan aan dat er ook nog een bedrag aan rente berekend moet worden als de langstlevende moet uitbetalen. Daarmee voorkom je dat de inflatie de kindsdelen uitholt. Sterker nog: je holt het eigen vermogen van de langstlevende uit ten gunste van de kinderen en ten nadele van de schuldeisers van de langstlevende (bij faillissement) of de fiscus (bij overlijden) of de zorginstelling (bij opname met betaling van de hoge eigen bijdrage).
Maar ook kun je aan praktische zaken denken, zoals:

  • Wie handelt de erfenis af ? Dat is de door jou te benoemen executeur
    Zeker als je kleine kinderen hebt of als je erfgenamen in groep twee of drie hebt is dat handig.
  • Wie gaat je kinderen opvoeden als je er niet meer bent?
    Dat is de door jou te noemen voogd (maar alleen als de kinderen geen ouders meer hebben die samen of alleen het gezag kunnen uitoefenen).
  • Wie gaat het geld beheren voor je kinderen als zij nog jong zijn, maar wel meerderjarig?
    Dat is de bewindvoerder en jij kunt (binnen grenzen) aangeven tot welke leeftijd de bewindvoerder dat doet. Dit om te voorkomen dat de kinderen met 18 jaar al aan het geld kunnen komen en dat over de balk kunnen smijten.
    Met een bewindvoerder voorkom je het “Porsche syndroom”.

Ben je gescheiden van de moeder of vader van je kinderen, dan zou ik je aanraden om een echtscheidingstestament te maken. Dan voorkom je dat je ex-partner of ex-echtgenoot/-note via een omweg toch iets uit jouw erfenis kan krijgen.
En je kunt voorkomen dat je ex de rente over de kindsdelen kan gebruiken voor zijn of haar eigen plezier.
Of je kijkt met een meer fiscale bril naar je erfenis. Dan kun je wellicht je klein-kinderen ook alvast mee laten delen in je erfenis. Als zij niet meer krijgen dan het van erfbelasting vrijgestelde bedrag, dan krijgen je kinderen weliswaar zelf minder in handen, maar de fiscus krijgt ook minder.
Of je gaat over tot het opstellen van een zogeheten RADAR-testament. Afhankelijk van jouw situatie kan dat fiscaal gunstig uitpakken en ontvangt de Belastingdienst minder erfbelasting.

Meer columns van mij in de rubriek “Van de wieg tot het graf”? Kijk op deze pagina: https://tvvalkenburg.tv/van-de-wieg-tot-het-graf/
Wil je meer informatie, kijk dan eens op mijn website.

← Vorig bericht

Presentatie "Gids voor senioren in Zorgland"

Incompleet Walram is uitgebekerd

Volgend bericht →